Masterclass: Houd Pseudowetenschappen buiten je schooldeur

Informatie

Iedereen denkt kritisch. Tenminste, dat denken we graag. Toch is niemand immuun voor pseudowetenschap, misleidende argumenten of overtuigingen die wetenschappelijk klinken, maar dat niet zijn. Ook niet als je jaren ervaring hebt in het onderwijs.

 

In deze interactieve masterclass neemt orthopedagoog, onderwijsspecialist en auteur Esther Monfils je mee in de psychologische mechanismen die maken dat we allemaal vatbaar zijn voor aantrekkelijke ideeën, mooie verhalen en overtuigende claims. Niet met een beschuldigende vinger, maar vanuit een veilige en nieuwsgierige houding: kritisch denken begint bij jezelf.

 

Aan de hand van herkenbare voorbeelden uit het onderwijs ontdek je hoe denkfouten, argumentatiefouten en cognitieve biases ons dagelijks beïnvloeden.

 

Je leert hoe wetenschap werkt, hoe je de kwaliteit van bewijs beoordeelt en hoe je met praktische hulpmiddelen pseudowetenschappelijke claims kunt onderzoeken. Vervolgens vertaal je deze inzichten naar de praktijk van jouw school: hoe voer je hierover het gesprek met collega’s? Hoe reageer je op ouders? En hoe bouw je als team aan een cultuur waarin kritisch denken vanzelfsprekend is?

 

Deze masterclass is afwisselend en interactief. Verwacht geen lange colleges, maar een combinatie van een quiz, korte theorie, video’s, groepsopdrachten, mythbusting en praktische oefeningen. Je gaat naar huis met concrete handvatten die je direct kunt toepassen én kunt meenemen naar je eigen schoolteam.

Opbrengst na de cursus

• Herkenning: Je bent in staat om denk- en argumentatiefouten te herkennen in korte onderwijscasussen.
• Analyse: Je kunt aan het eind van de sessie een specifieke onderwijscasus analyseren en hierin pseudowetenschappelijke kenmerken aanwijzen met behulp van een aangereikte factcheck.
• Gespreksvaardigheid: Je hebt geoefend met een constructieve dialoog door in je groepje middels een klein rollenspel effectief professionele grenzen te verwoorden bij een niet-onderbouwde claim zonder te polariseren (collega’s en ouders).
• Begrip & Zelfreflectie: Aan het eind van de masterclass kan je aan de hand van ten minste twee cognitieve biases (zoals de confirmation bias) uitleggen waarom jijzelf ook vatbaar bent voor pseudowetenschap, en heb je één eigen overtuiging kritisch getoetst aan de principes van kritisch denken/evidence-informed werken.
• Borging: Je vult de scan ‘Mijn school in kaart’ volledig in, resulterend in ten minste twee concrete actiepunten voor jouw eigen school/team.

Programma

Onderdeel 

Werkvorm 

Mijn verhaal: hoe ik zelf voor pseudowetenschap viel en waarom niemand immuun is 

Interactieve opening 

Mythenquiz: herken jij feit van fictie? 

Quiz 

Waarom vallen we ervoor? De psychologie achter aantrekkelijke claims 

Korte theorie 

Meeliften op legitimiteit van wetenschap Hoe we worden misleid? 

Korte theorie 

Denk- en argumentatiefouten herkennen en oefenen met een spel 

Theorie & spel 

Grasprikkers: de juiste vragen leren stellen 

Groepsopdracht 

Check, check, dubbelcheck: hoe werkt wetenschap eigenlijk? 

Theorie & factcheck-oefening 

Zelf mythbusten: onderzoek één van de twee fictieve onderwijsinterventies 

Groepsopdracht 

Het gesprek voeren met collega’s zonder polarisatie 

Oefenen 

Het gesprek voeren met ouders met erkenning én professionele begrenzing 

Oefenen 

Meegever: ‘Mijn school in kaart’ 

Praktische scan voor de eigen school 

Voor wie

Deze masterclass is geschikt voor leraren, schoolleiders, intern begeleiders, kwaliteitscoördinatoren en andere onderwijsprofessionals, die evidence-informed willen werken en kritisch willen blijven zonder het gesprek uit de weg te gaan.

 

Het boek Houd pseudowetenschap buiten de schooldeur en dat uitgangspunt is van deze masterclass, is met name geschreven voor professionals in het primair onderwijs, maar collega’s uit het voortgezet onderwijs zijn ook van harte welkom.

 

Groepsgrootte: 30 – 40 deelnemers, zodat er volop ruimte is voor interactie, discussie, vragen en oefenen.

Na deze masterclass:

• Ben je je bewust van je eigen denkprocessen en herken je dat niemand, ook jijzelf niet, immuun is voor pseudowetenschappelijke claims en cognitieve vertekeningen.

• Herken je de belangrijkste denk- en argumentatiefouten die een rol spelen bij het beoordelen van onderwijsinterventies en wetenschappelijke claims.

• Begrijp je hoe wetenschap werkt en kun je de kwaliteit van bewijs beter beoordelen, onder andere aan de hand van de bewijspiramide, consensus en replicatie.

• Kun je praktische hulpmiddelen toepassen, zoals een factcheck en backgroundcheck, om onderwijsaanpakken kritisch te onderzoeken.

• Kun je pseudowetenschappelijke kenmerken herkennen en onderscheid maken tussen overtuigende marketing en goed onderbouwde kennis.

• Voer je met meer vertrouwen een constructief gesprek met collega’s over onderwijsinterventies, zonder de relatie uit het oog te verliezen.

• Kun je professioneel reageren op vragen of overtuigingen van ouders, waarbij je erkenning geeft én de professionele grenzen van de school bewaakt.

• Ben je in staat het geleerde te vertalen naar je eigen schoolpraktijk en bij te dragen aan een teamcultuur waarin kritisch denken, professionele nieuwsgierigheid en evidence-informed werken centraal staan.

Docent(en)

Esther Monfils