Lesson Study-VU: Focus op differentiatie

Hoe zorg je er als docent voor dat een les aansluit bij de leer- en instructiebehoefte van een diverse leerlingenpopulatie? Differentiatie in het lesgeven is hard nodig om aan te sluiten bij de leerbehoeften van leerlingen en zo goede leerresultaten te (blijven) behalen.

Lesson Study biedt hiervoor een praktijkgerichte, cyclische werkwijze waarbij een docententeam gezamenlijk een (vak)les ontwerpt en uitprobeert. De nieuwe les wordt in de klas door één docent uit het team gegeven, waarbij de collega’s meteen meekijken hoe de ontworpen les bij de leerlingen aankomt. De opgedane kennis en inzichten kunnen alle teamleden vervolgens gebruiken in hun lespraktijk. Zo leren collega’s van elkaar en van hun leerlingen/studenten.

Samen werken en samen leren

Lesson Study is van oorsprong Japans en een krachtige, breed toepasbare professionaliseringsaanpak voor het primair tot en met hoger onderwijs. Het is een werkwijze die snel aan populariteit wint in Nederland en op steeds meer scholen wordt gebruikt.

De kracht ervan zit in het samenwerken en samen leren: collega’s bekijken tijdens een cyclus samen welke lesontwerpen, werkvormen of interventies effectief zijn; delen ervaringen, kennis en lesroutines en vragen ook aan leerlingen hoe zij de les hebben ervaren. Docenten die hebben gewerkt met Lesson Study geven aan dat zij meer (vak)didactisch inzicht hebben verkregen en een beter begrip van hoe leerlingen denken en leren. Ook bevordert deelname aan Lesson Study de onderlinge verbondenheid en solidariteit tussen docenten. Dit blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen.

Lesson Study VU: wat kun je van ons verwachten?

Lesson Study kan op veel verschillende manieren worden ingezet om het onderwijs te versterken. De VU Lerarenacademie verzorgt en begeleidt onder andere Lesson Study trajecten met de focus op differentiatie. Daarnaast bieden we de opleiding procesbegeleider Lesson Study aan, waarin docenten opgeleid worden om zelf Lesson Study cycli begeleiden op hun school.

  • Differentiatie op basis van het drielagenpreventiemodel
    Bij de VU hanteren we een specifiek Lesson Study-model met veel aandacht voor differentiatie. Daarbij zetten we het drielagen-preventiemodel in, een hulpmiddel voor het organiseren van differentiatie op basis van onderwijsbehoeften.
  • Ervaren procesbegeleiders
    Om een Lesson Study cyclus zo sterk en effectief mogelijk te maken begeleidt en coacht een procesbegeleider van de Lerarenacademie het docententeam. De procesbegeleider heeft tot taak om diepgang te stimuleren bij discussies en kennisuitwisseling, docenten kritisch laten zijn over hun didactische keuzes en de veiligheid binnen de leergemeenschap te bewaken. Desgewenst is een vakdidacticus bij (een deel van) de bijeenkomsten aanwezig voor theoretische verdieping en om inhoudelijke feedback op de lesplannen te geven.
  • Opleiding procesbegeleider: duurzame inzet binnen de school
    De Lerarenacademie biedt een opleiding tot procesbegeleider Lesson Study VU aan. Na afloop van deze opleiding kunnen deelnemers zelf Lesson Study cycli begeleiden binnen de eigen school. Het mes snijdt hierbij aan twee kanten: de deelnemers vergroten hun kennis op het gebied van onderwijsontwikkeling, coaching en begeleiding en de school heeft een eigen procesbegeleider. Dat vergroot de kans om Lesson Study als werkwijze te verduurzamen binnen de school en meer docententeams ermee te laten werken.

Wat leer je

Bij Lesson Study gaat een docententeam als professionele leergemeenschap een les ontwerpen, uitvoeren en evalueren in een cyclus van circa 3 maanden.

Daarbij werken zij op basis van een gezamenlijke leervraag of thema, bijvoorbeeld: hoe activeer je leerlingen in een grammaticales? Hoe kunnen we effectief gebruik maken van ict-applicaties in de les? Dragen activerende werkvormen bij aan een grotere betrokkenheid van de leerlingen? Hoe kunnen we leerlingen abstract redeneren aanleren?

De Lesson Study VU cyclus bestaat uit zes bijeenkomsten, die plaatsvinden op school.

Bijeenkomst 1: Thema

Verkenning van het thema van de te ontwerpen les. Welke vragen leven er in het team? Waar ligt de interesse? Het team kiest een thema en specificeert een leervraag.

Bijeenkomst 2: Focus op de leerling

Analyse van de klas en indeling in drie groepen op basis van onderwijsbehoeften. Het team stelt het onderwerp van de les vast en formuleert samen lesdoelen.

Bijeenkomst 3: Lesplan ontwerpen

Uitwerking van de ideeën in een concreet lesplan, waarin differentiatie in instructie en werkvormen voor drie groepen leerlingen zijn vormgegeven.

Bijeenkomst 4: Les uitvoeren en herontwerpen

Uitvoering van de ontworpen les door een docent, waarbij de andere teamleden de leerlingen observeren. Hoe komt de les bij hen aan? De les wordt herontworpen op basis van de ervaringen, observaties en gesprekken met leerlingen.

Bijeenkomst 5: Aangepaste les uitvoeren

Uitvoering van de aangepaste les in een andere klas. De teamleden onderzoeken op eenzelfde wijze hoe de les de leerlingen bereikt, waarna deze opnieuw wordt nabesproken.

Bijeenkomst 6: Reflectie

Welke inzichten heeft het team opgedaan? De transfer van de inzichten naar de lespraktijk wordt besproken om daarna vervolgstappen voor de volgende cyclus te formuleren.

Welk resultaat levert Lesson Study op?

  • Voor de docent
    Een leuke werkwijze om je vak te verbreden en uitdagender te maken, door intensief samen te werken met  collega’s binnen de vaksectie of een leerjaar. Je deelt daarbij ervaringen, kennis en lesroutines.
    De aanpak van Lesson Study-VU, met specifieke focus op differentiatie, zorgt ervoor dat je gaat experimenteren  met nieuwe werkvormen en vormen van instructie. Je breidt hierdoor jouw handelingsrepertoire uit en kijkt met een frisse blik naar de leerlingen. Je krijgt nog meer oog voor de onderwijs- en instructiebehoeften van leerlingen en je kunt het onderwijs hier beter op afstemmen.
  • Voor leerlingen
    Leerlingen worden actief betrokken bij de versterking van de lespraktijk. Hun ervaringen en reacties hebben een centrale plaats in het proces. Lesson Study draagt bij aan een geleidelijke versterking van het onderwijs, waar leerlingen ook op de lange termijn van profiteren.
  • Voor de school
    Lesson Study zorgt voor een vakinhoudelijke impuls en verdieping van vakdidactische kennis. De methodiek past bij een duurzame schoolontwikkeling en stimuleert teamleren. De nauwe samenwerking en diepgaande, inhoudelijke discussies brengt het docententeam zowel professioneel als inhoudelijk nader tot elkaar. Het team spreekt daardoor een gezamenlijke taal en versterkt door samenwerken de les.

Voor wie

Lesson Study is breed toepasbaar voor het primair tot en met hoger onderwijs.

Praktische informatie

Het team Lesson Study-VU begeleidt docententeams op de werkvloer bij de implementatie van Lesson Study. Wij verzorgen maatwerk op locatie met ervaren procesbegeleiders en vakdidactici, die beschikken over expertise en praktijkervaring in het onderwijs.

Als je besluit met Lesson Study aan de slag te gaan, ontvang je eerst een offerte op maat. Na opdrachtverlening gaan wij voor je aan de slag.

Startdata en locaties

  • in overlegOp locatie6 bijeenkomsten