Systemisch lesgeven: wat speelt er onder de oppervlakte in de klas?  

leestijd: 2 minuten

In het klaslokaal speelt er altijd meer dan wat we met het blote oog waarnemen. We zien kinderen die opletten of juist afgeleid zijn, leerlingen die actief opletten of zich terugtrekken. Onder deze zichtbare gedragingen liggen vaak diepere, onzichtbare dynamieken. Systemisch lesgeven kan je helpen om deze onderstroom te begrijpen en je lespraktijk hierop af te stemmen. 

Tip: Beluister de podcast ”Systemisch werk in het Onderwijs’‘. 

Wat is systemisch lesgeven? 

Systemisch kijken betekent dat je een leerling niet los ziet van de groep, de klas, het gezin en het bredere schoolsysteem waar hij of zij deel van uitmaakt. Het gedrag van één kind kan namelijk niet los gezien worden van de wereld om het kind heen. 

Een leerling die steeds de clown van de groep speelt, kan onbewust spanning uit de groep verlichten. Een leerling die stil is, kan de plek innemen van iemand die er liever niet wil zijn. Door systemisch te kijken, verschuift de vraag van “Wat vindt deze leerling lastig?” naar “Wat wil dit gedrag ons vertellen over de groep en het systeem waar deze leerling deel van uitmaakt?” 

Tip: lees verder over systemisch werken in de klas met het e-book ”Systemisch kijken voor ouders, opvoeders en leraren”. 

Wat kan de systemische blik voor jou als leraar betekenen? 

Systemisch lesgeven zorgt voor meer begrip en minder frustratie doordat je beter kunt zien waarom bepaald gedrag ontstaat. Op die manier kun je er met compassie op reageren. Het versterkt daarnaast het groepsgevoel, omdat je met aandacht voor de onzichtbare dynamiek de balans binnen de klas helpt creëren. Bovendien maakt deze manier van kijken preventief werken mogelijk, omdat gedragsproblemen al vroegtijdig kunnen worden herkend en aangepakt.  

Tip: Maak na de les korte observatienotities om bewustzijn bij jezelf te vergroten. 

Hoe kun je systemisch lesgeven integreren in je lespraktijk? 

Bekijk het volledige stappenplan via deze link.  

Voorbeeld: Karin, lerares in groep 7 merkte dat één leerling voortdurend grapjes maakte en de les onderbrak. In plaats van het gedrag direct te corrigeren, onderzocht ze de groepsdynamiek. Het bleek dat de klas spanning ervaarde rondom de aankomende Cito-toets. De leerling fungeerde als ‘ontlader’ van de spanning. Door dit te benoemen en samen met de groep te praten over zenuwen en verwachtingen, verminderde het storende gedrag en groeide de betrokkenheid.  

Tip: Wil je meer leren over dit onderwerp? Volg dan de ”Opleiding Systemisch werken in de onderwijspraktijk” of een ”Training GroepsGeluk”. 

Systemisch lesgeven vraagt om een nieuw perspectief in je klas. Het nodigt uit tot meer nieuwsgierigheid en compassie: gedrag ontstaat nooit uit het niets. Door oog te hebben voor de context waarin kinderen leren en leven, kun je als docent meer rust, balans en vertrouwen in je klas creëren. 

lees meer
Tekst: OO.nl (Nikita van Hunnik)
Delen