Hoe voer ik de moeilijke gesprekken op school?

leestijd: 3 minuten

Lastige gesprekken horen ook bij je werk als leraar. Of het nu gaat om een mentorgesprek met een leerling, een gesprek met ouders over niveauadvies of met een collega waarbij de samenwerking niet soepel loopt: het kan lastig zijn. Daarom hebben we een aantal tips voor je op een rijtje gezet, zodat je deze gesprekken voortaan met meer vertrouwen ingaat!  

1. Gespreksmindset 

De manier waarop je een moeilijk gesprek ingaat, kan veel bijdragen aan het resultaat. Een nieuwsgierige houding, met focus op samenwerking en oplossingsgericht denken, vormt een goede basis. Probeer een verdedigende houding of denken in termen van schuld en onschuld te vermijden. 

2. Doelgerichte voorbereiding 

Bepaal vooraf voor jezelf wat het hoofddoel van het gesprek is: welke uitkomst wil je? Welke feiten en voorbeelden kun je noemen? Houd het concreet: observeerbaar gedrag en gevolgen werken beter dan vage generalisaties. Een heldere afspraak of conclusie aan het einde zorgt voor duidelijkheid en een eventueel vervolg. 

Voorbeeld: leraar Femke nodigt de ouders van Dorien uit, omdat zij regelmatig te laat komt en huiswerk niet op tijd inlevert. Vooraf stelt Femke het doel: informeren, gevolgen bespreken en samen verbeterafspraken maken. Tijdens het gesprek worden concrete voorbeelden besproken, zoals gemiste lessen en te laat ingeleverd werk. Samen spreken ze af dat de Dorien een overzicht bijhoudt van haar huiswerk, dat de ouders dit wekelijks controleren en dat er over vier weken een korte evaluatie plaatsvindt.  

3. Actief luisteren 

Actief luisteren; samenvatten, doorvragen en gevoel benoemen, zorgt voor begrip en rust in het gesprek en versterkt de samenwerking. Parafraseer en gebruik korte reflecties zoals “Dus je maakt je zorgen omdat…”. Vraag om voorbeelden en oplossingen die de andere partij zelf bedacht heeft. 

Tip: Meer lezen over dit onderwerp? Bekijk het boek Communicatie zonder frustratie in het onderwijs. 

4. Emotieregulatie 

Wanneer je eigen emoties herkent en reguleert, houd je het gesprek professioneel en kun je vanuit meer empathie en compassie communiceren. Merk je dat emoties toch oplopen? Neem even een korte adempauze, stel een algehele pauze voor of verplaats het gesprek naar een later moment als de spanning niet daalt. Geef duidelijk je eigen grens aan, vooral wanneer constructieve communicatie ontbreekt. 

5. Oplossingsgerichte en motiverende technieken 

Korte, oplossingsgerichte vragen, zoals: ”Wat werkte eerder?” Of ”Wat is een kleine volgende stap?”, helpen om naar concrete acties toe te werken. Zo vergroot je ook de autonomie van de andere partij. 

Voorbeeld: In een klas loopt een groepsproject stroef. Leraar Walid vraagt: “Wanneer werkten we eerder goed samen, en waarom?” Ook vraagt hij “Welke kleine stap kunnen we nu zetten om dat te verbeteren?” De leerlingen bespreken dat het maken van aantekeningen en op het einde van de les kort evalueren helpt. Zo groeien betrokkenheid, zelfstandigheid en samenwerking. 

6. Herstelgerichte aanpak 

Bij conflicten kan een herstelgerichte benadering helpen om relaties te herstellen en verantwoordelijkheid te bespreken, in plaats van enkel in te zetten op straf. 

Voorbeeld: Rachelle uit groep 6, beledigt een klasgenoot tijdens de les. In plaats van direct straf te geven, voert haar leraar na de les een gesprek met haar en de klasgenoot om gevoelens te bespreken, afspraken te maken en verantwoordelijkheid te nemen. Hierdoor hebben ze het voorval achter zich kunnen laten en er beide van geleerd. 

7. Afspraken en opvolging 

Concrete afspraken, bij voorkeur schriftelijk (via mail of digitaal bericht), voorkomen onduidelijkheid. Plan ook een kort evaluatiemoment: werken de afspraken? Zo niet, wat passen we dan aan? 

Tip: Het oefenen van moeilijke gesprekken, bijvoorbeeld tijdens een scholing, helpt om de juiste vaardigheden verder te ontwikkelen. Voorbeelden van trainingen: Driehoeksgesprekken voeren, Gesprekstechnieken bij (moeilijke) gesprekken op school, Cursus Gesprekstechnieken Onderwijs. 

Moeilijke gesprekken blijven spannend, dat is normaal. Maar met de juiste voorbereiding, technieken en oefening krijg je er meer vertrouwen in en zal je er steeds meer je weg in vinden. 

lees meer
Tekst: OO.nl (Nikita van Hunnik)
Delen